Rolstoelrit legt pijnpunten bloot: ‘Je voelt je geen volwaardig lid van de samenleving’

UITGEEST – Wat voor de een vanzelfsprekend is, blijkt voor de ander een dagelijkse uitdaging. Dat werd pijnlijk duidelijk toen raadslid Kees Schouten op dinsdag 20 april zelf plaatsnam in een rolstoel voor een rit door Uitgeest, begeleid door Anet Bus-Berkhout. De tocht door het dorp leverde confronterende inzichten op. “Wat ik als normaal ervaar, is compleet onmogelijk voor mindervaliden.”

De actie kwam voort uit een oproep op Facebookpagina Je bent Uitgeester als..., waarin inwoners werden uitgedaagd om zelf te ervaren tegen welke obstakels mensen met een beperking aanlopen. Schouten ging die uitdaging aan en merkte al snel dat het perspectief vanuit een rolstoel letterlijk en figuurlijk anders is.
“Het was een confrontatie die ik niet had verwacht,” vertelt hij. “Lopen is compleet iets anders dan rijden. Alleen al dat je zo laag zit en alles letterlijk over je hoofd gaat. Mensen staren je aan en kijken op je neer.”

Dagelijkse obstakels

Tijdens de rit werd duidelijk dat het niet alleen gaat om grote, ingewikkelde problemen, maar juist om een opeenstapeling van kleine obstakels. Scheve stoepen, smalle doorgangen en verkeerd geplaatste objecten maken het verplaatsen lastig en soms zelfs gevaarlijk.
Anet Bus-Berkhout herkent die problemen uit eigen ervaring. “In het gemeentehuis kon ik bijvoorbeeld geen pasfoto laten maken voor mijn ID-kaart. Ook de stoep richting de Action is hobbelig en scheef en die poortjes zijn lastig. Dan merk je hoe beperkt je bewegingsvrijheid kan zijn.” Volgens haar zijn veel knelpunten relatief eenvoudig op te lossen. “Vuilnisbakken op stoepen, fietsen die verkeerd staan, hekjes bij achterpaden... het zijn vaak kleine dingen. Maar in de praktijk loop je er telkens tegenaan.”

Onveilige situaties

Voor Schouten was vooral de onveiligheid een eyeopener. Op sommige plekken worden fietsers geweerd met hekjes, maar daarmee worden ook rolstoelgebruikers buitengesloten.
“Bij de Action naar het Regthuysplein staan hekjes zodat je er met de fiets niet door kan. Maar dat betekent dat je er met een elektrische rolstoel ook niet doorheen kan,” legt hij uit. “Dus moet je omrijden via de Middelweg, tussen de auto’s. Want de stoepen zijn te smal of er staan paaltjes waar je niet langs kunt.”
Die omweg bleek allesbehalve veilig. “En denk je dat je dan ruimte krijgt? Nee hoor, je wordt letterlijk van de weg gereden door een automobilist die niet wil wachten. Dat was echt eng. Doordat je zo laag zit, heb je ook geen oogcontact. Door een slechte inrichting van de openbare ruimte moet je dus een levensgevaarlijke omweg nemen.”

Gevoel van ongelijkheid

Wat misschien nog het meest indruk maakte, was het gevoel dat daarbij ontstaat.
“Wat mij bijblijft is dat je je door heel veel kleine feitjes heel klein voelt en niet een volwaardig lid van de samenleving,” zegt Schouten.
Een bezoek aan het gemeentehuis onderstreepte dat gevoel. “Ik kwam met mijn neus bij de balie en kon niet normaal contact krijgen met de dame achter de balie. De instantie die er voor ons allemaal zou moeten zijn, was niet ingericht op een volwaardige plek voor rolstoelgebruikers. Zij vond het zelf ook jammer dat de verlaagde balie er niet meer was. Waarom is die er niet?”

Meer dan regels

Volgens Kees Schouten en Anet Bus ligt de oplossing niet alleen in het volgen van regels, maar vooral in het luisteren naar ervaringen.
“Het gaat erom dat bij de inrichting van de openbare ruimte een vaste toets komt voor mindervaliden en mensen met kinderwagens,” benadrukt hij. “Niet alleen de minimale wettelijke eisen, maar de dagelijkse praktijk. Hoe werkt het echt?”
Hij hoopt dat de gemeente verder kijkt dan beleid alleen. “Het afvinken van lijstjes gaat onze inwoners niet helpen. Ik hoop dat er echt geluisterd wordt naar de zorgen en problemen waar mensen tegenaan lopen. Te veel mensen voelen zich niet gehoord, niet gezien en niet erkend.”

Oproep aan inwoners: “Kom 12 mei naar de commissievergadering R.O.”

Anet Bus wil het onderwerp daarom nadrukkelijk op de agenda zetten. Op maandag 12 mei spreekt zij in tijdens de commissie Ruimtelijke Ordening. Daar vraagt zij aandacht voor de toegankelijkheid van wegen, stoepen, openbare ruimtes en winkels.
Haar oproep aan inwoners is duidelijk: “Kom vooral op 12 mei om mij te ondersteunen. Samen kunnen we laten zien dat dit een serieus probleem is.” De rolstoelrit laat volgens haar zien dat verbetering mogelijk is, vaak al met kleine aanpassingen. “Het centrum is met relatief eenvoudige ingrepen beter toegankelijk te maken,” vult Schouten aan. “Denk bijvoorbeeld aan het verruimen van de doorgang bij de Action.”

De boodschap van beiden is helder: een toegankelijk dorp ontstaat niet vanzelf. Daarvoor is aandacht nodig, betrokkenheid en vooral de bereidheid om te luisteren. “Mensen in een rolstoel kunnen zelf heel goed aangeven waar ze tegenaan lopen,” zegt  Anet Bus. “Door samen te kijken naar oplossingen, kan de toegankelijkheid in Uitgeest echt verbeteren.”

Tekst: Anita Webbe